Kampanja 2018

Istraživanja lokaliteta Glac prethodne, 2017. godine, donela su značajna otkrića koja ukazuju na to da je ovaj građevinski kompleks ne samo veliki i da se prostire na nekoliko hektara, već i da je građen izuzetno luksuznim materijalima i stoga da je pripadao izuzetno imućnom vlasniku. Sa ovim saznanjima tim projekta „Glac“ je nastavio da istražuje mesta na kojima su se pojavila najinteresantnija naučna pitanja.

Lokalitet “Glac”Lokalitet “Glac”

Jedan od bitnih postupaka u arheologiji, koji omogućava istraživačima da shvate istorijat jednog nalazišta od njegovog nastanka, pa sve do sadašnjih vremena, je ispitivanje planova i mapa koje su nastajale tokom vremena. U današnje vreme postoje posebne računarske aplikacije koje omogućavaju da se sve karte, mape i planovi objedine, pozicioniraju i analiziraju u okviru jedinstvenih geografskih informacionih sistema. Stoga je i sačinjena GIS baza podataka projekta „Glac“ u koju se unose svi podaci koji imaju veze sa prostorom.

GIS baza podataka projekta “Glac”GIS baza podataka projekta “Glac”

Uz pomoć kolega iz Arhiva, Muzeja Srema i izdavačke kuće Blago Sirmijuma u Sremskoj Mitrovici, pribavljeni su katastarski planovi područja nalazišta Glac nastali tokom XIX veka. Na njima je zabeleženo mesto na kojem je podignuto imanje Petera Glaca, kao i tačne pozicije na kojima su se nalazili kuća, put i vinograd.  Stoga su novi iskopi postavljeni u severnom delu lokaliteta, gde je analiza istorijskih karata i rezultata geomagnetnih snimanja pokazala da bi trebalo tražiti salaš. Rezultati nisu izostali. Otkriven je put kojim se prilazilo na imanje, kao i ogradni zid. Interesantno je da je u izgradnji ovog zida korišćen materijal iz luksuzne vile. Pored cigala iz XIX veka ugrađeni su luksuzni komadi mermernih ploča poreklom iz Tunisa i Male Azije.

Ostaci “Glacovog salaša”Ostaci “Glacovog salaša”

Posebna pažnja je posvećena prostoru u kojem je zabeležena naseobina iz pozne antike. Najznačajniju strukturu iz ovog perioda  predstavlja kružna peć. Interesantan je način na koji je sagrađena. U vreme njenog zidanja krov prostorije i zidovi u kojoj je bila sazidana već su bili porušeni. Određen je prostor pored severnog zida gde je u sloju ruševina kružno ukopano nekoliko većih opeka, i naizmenično postavljeno nekoliko slojeva gline, oblutaka i opeka. Na taj način je načinjena izolacija koja je omogućavala da se ne rasipa toplota u unutrašnjosti  peći. 

Kasnoantička peć tokom istraživanjaKasnoantička peć tokom istraživanja

Neposredno izvan ovog prostora došlo se do značajnog otkrića. Ispod malternog poda otkriven je novac koji svedoči o periodu posle kojeg je nastao pod, a samim tim i građevina. Kako se ovaj novčić datuje u period kraja III veka, može se zaključiti da i pod potiče iz istog vremena. Novac je nastao u veoma specifičnom sloju u kojem su otkriveni tragovi zapečene zemlje i gareži, koji bi mogli da ukazuju na to da je na tom mestu postojala  koliba ili neka druga konstrukcija od drveta i blata koja je izgorela u požaru.

Jugoistočni deo palate presečen modernim ukopomJugoistočni deo palate presečen modernim ukopom

Na nekoliko mesta na lokalitetu su otkriveni komadi keramičkog posuđa karakteristični za ranije periode. Međutim jedan nalaz iz iskopa pored prostorije sa mozaikom je definitivan dokaz da se na ovom lokalitetu može pretpostaviti postojanje naseobine i pre luksuzne tetrarhijske vile. U pitanju je karakteristična vrsta nakita – fibula. Fibule su rimske dekorativne igle pribadače koje su služile za vezivanje odeće na ramenima. Često su Rimljanke nosile par do dve fibule koje su spajale gornji deo haljine na ramenima. Muškarci su opet često nosili ogrtač spojen fibulom na desnom ramenu. Fibula koja je otkrivena kod mozaika po svom obliku može precizno da se datuje u kraj I veka, što je vreme iz kojeg potiču komadi specifičnih luksuznih posuda za piće.

FibulaFibula

Otkriće pozicije mozaika u jednoj od prostorija prethodne godine, postavilo je pred istraživače Glaca ozbiljan zadatak da se ispita namena ove prostorije, kao i razlog zbog kojeg se baš tu nalazi pod ukrašen mozaikom. Ispostavilo se da odgovore na ova pitanja nije lako pružiti. Površina od 30- kvadratnih metara, otkrivenih 2017. godine, se povećala na preko 220 kvadrata, koliko je otkriveno 2018. godine. Na osnovu ovogodišnjeg  otkrića dva zida znamo da je prostorija bila široka 15 metara. Dužina je još uvek nepoznata pošto nije otkriven četvrti, severozapadni zid prostorije sa mozaikom. Za sada jedino znamo da je dužina prostorije veća od 15 metara.

Jugoistočni deo prostorije sa mozaikomJugoistočni deo prostorije sa mozaikom

Podjednako značajni rezultati su pribavljeni ove godine i iz zapadnog dela lokaliteta. Prošle godine je u jednoj manjoj sondi otkriven pod od čvrstog krečnog maltera. To je bio razlog da se na ovom mestu prošire istraživanja. Otkriveni su zidovi neke veće konstrukcije koji svedoče o njenoj monumentalnosti i kvalitetu gradnje. Temeljna zona jednog od zidova, širokog preko metra, građena je od opeka ulivenih u krečni malter čija je čvrstina jednaka čvrstini betona. Na osnovu ovih podataka može se pretpostaviti da je konstrukcija imala znatnu visinu, a na osnovu pravca ovih zidova, koji su paralelni zidovima u jugoistočnom delu lokaliteta možemo zaključiti da pripadaju istom građevinskom konceptu velikog kompleksa iz perioda tetrarhije.

Zapadni kraj palateZapadni kraj palate

Pored toga još jedna situacija je na ovom prostoru donela nove podatke o značaju lokaliteta Glac. U prostoriji sa mozaikom je otkriven uzak vijugavi ukop, koji se proteže zapadno i istočno od arheoloških sondi. Do razrešenje enigme čemu bi mogao da služi smo došli, baš uz pomoć nalaza koji su u njemu otkriveni, a u pitanju su puščani meci iz prvog svetskog rata. Od ranije je poznato da su na Glacu bili rovovi austro-ugarskih vojnika iz 1915. godine, u vreme bitke na Legetu. Prvi podaci o otkrićima mozaika potiču iz vojnog izveštaja iz februara 1915. godine. Preklapanjem vojnih planova bečkog vojnog arhiva, na kojima su precizno ucrtane pozicije rovova, topovskih položaja i minskih polja sa planom nalazišta, došli smo do zaključka da je ovaj vijugavi ukop, upravo rov iz 1915. godine.

Jugoistočni deo prostorije sa mozaikomJugoistočni deo prostorije sa mozaikom

Blog

Julijan u Sirmijumu

Mozaici su upečatljivi tragovi rimske prošlosti. Izuzetni mozaički podovi u Carskoj palati u Sirmijumu, kao i oni koje smo otkrili do sada na Glacu, su uglavnom izrađeni od kamenih kockica...

Pročitaj više

Partneri

  • Sidney University
  • arh institut

Pod pokroviteljstvom

  • muzej sremska mitrovica
  • sremska mitrovica zavod
  • ministarstvo kulture
  • Grb vojvodine
  • australia
  • sremska mitrovica
  • sydney grammar school
  • grb1200x1500 opt