Kampanja 2017

Kampanja istraživanja 2017. godine odvijala se tokom dve nedelje krajem juna i početkom jula. Cilj početnih istraživanja na lokalitetu Glac sastojao se u definisanju površine kompleksa kasnoantičke vile. Istraživanja su se odvijala u dva pravca. Jedan su činila sondažna iskopavanja, dok je drugi deo predstavljala prospekcija neposredne okoline lokaliteta.

Geofizički snimak lokaliteta GlacGeofizički snimak lokaliteta GlacGeofizički snimak iz 2014. godine pokazao je da se ostaci građevina prostiru u pravcu SZ-JI u najvećem delu ispod njive, ali i da postoji mogućnost da se delovi kompleksa prostiru ispod šume ka jugu i ispod ekonomije Mitrosrem prema istoku. Uz pomoć kolega iz Centra za nove tehnologije ove godine je geo-radarom snimljena manja površina. Rezultati su pokazali da se zidovi konstatovani na jugoistočnoj strani lokaliteta prostiru i na severozapadu, što je i dovelo do proračuna da je ceo kompleks kasnoantičke vile na Glacu obuhvatao prostor od oko 6 hektara.

Nažalost u prethodnim decenijama su moderni ukopi dubokih rovova na nekoliko mesta oštetili rimsku arhitekturu, što je utvrđeno nalazima ostataka podova od hidrostatičkog maltera i ogoljenih zidova. Kako je na pojedinim mestima antička arhitektura bila vidljiva iznad površine tla iskopi su bili postavljeni neposredno uz nju.

Zid 1 - južna strana lokalitetaZid 1 - južna strana lokalitetaPrvi zadatak u istraživanjima 2017. godine bio je da se ispita zid na južnoj strani lokaliteta, koji je bio vidljiv i pre istraživanja u dužini od preko 80 metara, s obzirom da je uz njega ranije iskopan rov. Za sada se pretpostavlja da je predstavljao spoljni zid neke od monumentalnih građevina koje su postojale u kompleksima kasnoantičkih palata. Njega odlikuje kvalitetno zidanje pravilno oblikovanim tesanicima i opekama.

Sonda 1 - ostaci zida sa otvorimaSonda 1 - ostaci zida sa otvorimaNa određenim rastojanjima na zidu su uočeni otvori. Severno od zida protezali su se nizovi prostorija i stoga se pretpostavlja da su otvori u zidu imali namenu kanala za odvod. Na severnoj strani lokaliteta, u iskopu modernog rova, otkriveni su ostaci spoja dva moćna zida u čijoj izgradnji su korišćene opeke. Unutar prostorije otkrivena je posebna vrsta tegule (tegula mammata) koja je uobičajeno korišćena za izgradnju sistema zidnog grejanja.

Mozaik u jednoj od prostorija vileMozaik u jednoj od prostorija vileU jednoj od severnih prostorija otkriveni su ostaci malternog poda ukrašenog podnim mozaikom. Sačinjen je od raznobojnih kockica (tesselae) koje su bile raspoređene u obliku različitih geometrijskih motiva (vreže, pletenice, kompleksni geometrijski motivi) karakterističnih za podne ukrase kasne antike. Horizont destrukcije vile prepoznat je na nekoliko mesta. Nad mozaičkim podom u moćnom šutu otkrivena je odlomljena šaka, deo mermerne skulpture za koju bi se moglo pretpostaviti da je izvorno prikazivala neko rimsko božanstvo. U sondi 1 nekoliko nalaza ukazuje na period zamiranja vile. Nad podom je otkriveno zidno platno ukrašeno freskama, a nad podom brojni opiljci nastali obradom skupocenog mermera. U istoj prostoriji otkriven je dečiji grob koji nam pouzdano svedoči da je negde krajem IV ili možda tokom V veka ovaj prostor prestao da ima naseobinski karakter i da su se u ruševinama vile sahranjivali pokojnici.

Prostorija sa ostacima kasnoantičke pećiProstorija sa ostacima kasnoantičke pećiU nizu prostorija severno od obimnog zida vile otkriven je još jedan zanimljiv nalaz. To je peć čiji je pod načinjen od gline, a osnova okružena rimskim opekama. Buduća istraživanja će pokazati da li se u ovom delu odvijala zanatska delatnost ili je peć nastala u poznijem periodu kada vila gubi rezidencijalan karakter. Jedan značajan nalaz svedoči o dužem periodu u kojem je lokalitet predstavljao naseobinu, a to je novčić cara Justina II iskovan u Nikomediji (Mala Azija) 572. godine.

Na pojedinim mestima bilo je moguće ispitati najranije faze lokaliteta koje upućuju na to da je pre nastanka kasnoantičke vile, na ovom prostoru mogla postojati manja naseobina. Najjasniji pokazatelj za to predstavljaju nalazi fragmenata keramičkog posuđa latenoidnih formi, ali i nešto pozniji iz perioda i drugog veka i trećeg veka.

Tokom iskopavanja je obavljena i preliminarna prospekcija neposredne okoline lokaliteta Glac. Cilj ovih ispitivanja bio je da se eventualno uoče ostaci antičkih komunikacija, ali i drugih celina koje su mogle postojati u neposrednoj blizini vile i predgrađa Sirmijuma. Za sada prvi pokazatelji ukazuju na mogućnost da se put na pravcu Sirmijum-Glac-Fossae nalazio severno od vile. Takođe je mogao postojati i put koji je vodio od Sirmijuma ka Jarku neposredno pored obale između vile i Save. Dalja istraživanja planirana za kampanju 2018. godine jasnije će osvetliti ova nerazrešena pitanja.

Partneri

  • Sidney University
  • arh institut

Pod pokroviteljstvom

  • muzej sremska mitrovica
  • sremska mitrovica zavod
  • ministarstvo kulture
  • australia
  • sremska mitrovica
  • sydney grammar school